Dit huis van hout en steen
Het Oudste gebouw van amsterdam
De Oude Kerk is inderdaad een oude kerk. De geschiedenis van het gebouw gaat terug tot de dertiende eeuw, toen op de plaats van de huidige kerk een kapel werd gebouwd die dienst deed als parochiekerk voor Amsterdam, een dorp dat destijds onder de jurisdictie van de pastoor van Ouderkerk aan de Amstel viel. In 1306 werd de kerk een zelfstandige parochiekerk, die gewijd werd aan de patroonheilige van Amsterdam: Nicolaas van Myra, beter bekend als St. Nicolaas.
In de veertiende eeuw groeide Amsterdam uit tot een stad; de kerk groeide mee. Langzaam werd de kerk uitgebreid. Uit die tijd stammen de prachtige gewelfschilderingen. De stad groeide zo snel dat in 1410 aan de andere kant van de Dam een nieuwe kerk gebouwd: de Nieuwe Kerk. Daarmee kreeg de Oude Kerk haar huidige naam. De Oude Kerk bleef de hoofdkerk van de Parochie en werd in de vijftiende eeuw fors uitgebreid met kapellen, een kooromgang en een grotere toren, maar ook met wonderschone gebrandschilderde ramen van de Mariakapel.
In de zestiende eeuw ontstonden vernieuwingsbewegingen in de kerk. Eerst met het optreden van de Dopers. In 1566 volgde een beeldenstorm, waarin alle tekenen van het katholieke geloof werden vernield en uit de kerk verwijderd: altaren, beelden, retabels, monstransen, doopvonten en orgels, kelken en cibories, schilderijen, gewaden en boeken. In 1578 volgde de Alteratie: de overgang van de stad - en daarmee de kerk - van de Rooms-katholieke kerk naar het Protestantisme.
Na de Alteratie werd de Oude Kerk een plaats voor de Hervormde eredienst. In de zeventiende eeuw verrezen in ijltempo nieuwe kerken: de Noorder-, Ooster-, Zuider- en Wester- en de Amstelkerk. De Nieuwe Kerk werd het centrum van de groeiende Hervormde Gemeente: daar vergaderde ook de kerkenraad, naast het nieuwgebouwde stadhuis - nu het paleis op de Dam. De Oude Kerk nam door deze ontwikkeling in relatief belang af, maar bleef dienst doen als kerk.
In de achttiende en negentiende eeuw raakte de kerk langzaam in verval. In het begin van de negentiende eeuw werd de kerk gesloten voor de eredienst in verband met funderingsproblemen. In 1955 droeg de Hervormde gemeente de kerk over aan de Stichting de Oude Kerk voor een grondige restauratie, die tot 1979 zou duren. De Hervormde gemeente bleef het gebouw huren en heeft er altijd kerkdiensten belegd. Zie voor een uitgebreider historisch overzicht de pagina's van de Stichting Oude Kerk Amsterdam.
> geschiedenis > gebouw
Oudekerkgemeente
